Бумба эмчилгээ танд тохирох уу? Шинжлэх ухааны нотолгоо, ашиг тус ба анхаарах эрсдэлүүд

Танилцуулга

Хүзүү хөшиж, нуруу чилэх эсвэл өдөр тутмын стрессээс болоод бие нэг л хүнд оргиод байна уу? Монголчууд бид ийм үед уламжлалт аргаар “банк тавиулах” буюу бумба тавиулахыг хамгийн түрүүнд боддог билээ. Энэхүү эмчилгээ нь биеийг амрааж, өвдөлтийг намдаадаг гэдгийг бид мэддэг ч яг өөрт маань тохирох эсэхэд эргэлзэх үе гардаг.

Орчин үед хүмүүс зүгээр нэг массажны газарт очиж бумба тавиулахаас илүүтэй, энэ нь эрүүл мэндэд нь үнэхээр аюулгүй эсэхийг илүүд үздэг болжээ. Учир нь бумба тавих нь энгийн нэг массаж биш бөгөөд хүний биеийн цусны эргэлт, арьс болон мэдрэлийн системд шууд нөлөөлдөг эмчилгээний нэг төрөл юм.

Энэхүү нийтлэлээр бид уламжлалт анагаах ухааны үнэт өвийг хүндэтгэхийн зэрэгцээ орчин үеийн шинжлэх ухааны нотолгоо, аюулгүй байдал, хэнд тохирох болон хэнд огт хэрэглэж болохгүй талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг хүргэж байна. Та өөрийн эрүүл мэнддээ хариуцлагатай шийдвэр гаргахад энэхүү мэдээлэл тусална гэдэгт итгэлтэй байна.

Бумба эмчилгээ гэж юу вэ? Эртний түүх ба орчин үе

Бумба эмчилгээ (cupping therapy) нь өвдөлт намдаах, биеийн эрчийг сэргээх зорилгоор олон мянган жилийн турш хэрэглэгдэж ирсэн эртний уламжлалт эмчилгээний нэгэн арга юм. Энэхүү арга нь анх Хятад болон Баруун Азийн орнуудаас гаралтай бөгөөд өдгөө дэлхий даяар сэргээн засах болон уламжлалт анагаах ухааны салбарт өргөнөөр ашиглагдаж байна.

Монголчуудын хувьд үүнийг “банк тавих” гэж ярьж заншсан бөгөөд биеийн хүйтнийг арилгах, хий шар хөөхөд тустай гэж үздэг. Гэхдээ энд нэг зүйлийг тодорхой ялгах хэрэгтэй. Шашны зан үйлийн “бумба тахих” гэх ойлголт нь бие махбодыг анагаах энэхүү эмчилгээнээс огт өөр зүйл бөгөөд бид зөвхөн арьсан дээр аяга тавьж соруулдаг эмчилгээний тухай ярилцаж байгаа билээ.

Орчин үеийн анагаах ухаанд бумбыг зөвхөн уламжлалт онолоор хязгаарлахгүйгээр, хүний биеийн физиологид үзүүлэх нөлөөг нь нарийвчлан судалж байна. Ингэснээр уг эмчилгээг илүү шинжлэх ухаанч, аюулгүй, системтэйгээр хийх боломж бүрдсэн юм.

Бумба эмчилгээний төрлүүд ба хэрэглэгддэг багаж хэрэгсэл

Эмчилгээнд ашиглах аяганы материалын хувьд маш олон сонголт байдаг. Эрт дээр үед амьтны эвэр, хулс зэргийг ашигладаг байсан бол өнөөдөр шил, хуванцар, хулс, шаазан, металл болон силикон материалыг өргөнөөр ашиглаж байна. Нэг удаагийн үзлэг, эмчилгээнд өвчтөний биеийн байдал болон зовиураас шалтгаалан ихэвчлэн 3-7 аяга (дунджаар 3-5 аяга) хэрэглэдэг.

Хэрэглэх арга техникээс хамааран бумба эмчилгээг дараах үндсэн төрлүүдэд хуваадаг:

• Хуурай бумба: Аяган дотор дөл оруулах эсвэл тусгай соруулах төхөөрөмж ашиглан вакуум орчин үүсгэж, арьсан дээр шууд байрлуулах арга юм.
• Гулгуулах бумба (Явуулын бумба): Арьсан дээр тусгай зориулалтын тос түрхсэний дараа аягыг соруулж, биеийн дагуу зөөлөн хөдөлгөх замаар массаж хийх арга юм.
• Нойтон бумба (Хатгаж цус гаргах): Арьсны өнгөн хэсгийг тусгай зүүгээр үл ялиг хатгаж, дээрээс нь бумба тавьж соруулах замаар бага хэмжээний цус гаргаж авах арга юм.

Шинжлэх ухааны үүднээс: Бумба биед хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Бумба тавихад биед яг юу болдог вэ гэдгийг шинжлэх ухаан дараах байдлаар тайлбарладаг. Аяган дотор үүссэн сорох хүч нь арьс болон түүний доорх зөөлөн эдийг дээш нь татдаг. Ингэж татах үед тухайн хэсэгт шингэн татагдаж, цусны урсгал эрчимтэй нэмэгддэг байна.

Энэхүү хүчтэй соролт нь арьсан доорх маш жижиг хялгасан судсуудыг тэлж, заримыг нь хагалдаг. Үүний үр дүнд арьсан дээр улаан, хөх өнгийн дугуй толбо үлддэг бөгөөд энэ нь үнэндээ бичил цус хуралт юм. Бие махбод үүнийг “хөнгөн гэмтэл” гэж хүлээн авч, тухайн хэсгийг нөхөн сэргээхийн тулд шинэ, эрүүл цусан хангамжийг илүү ихээр илгээж эхэлдэг гэж үздэг.

Эмчилгээний явцад өвчтөнд хүчтэй өвдөлт үүсэх ёсгүй бөгөөд зөвхөн арьс зөөлөн татах, бүлээн оргих мэдрэмж төрөх ёстой. Аягыг арьсан дээр хэт удаан байлгахгүй бөгөөд ердөө хэдхэн минутын дараа авдаг байна.

Ямар зовиур, өвдөлтийн үед бумба тавиулах вэ?

Хүмүүс ихэвчлэн булчингийн чангарал, чилээг гаргах зорилгоор бумба тавиулдаг. Гэхдээ эмнэлгийн практикт үүнийг дараах олон төрлийн зовиур, эмгэгийн үед хавсарсан эмчилгээ болгон ашиглаж байна:

• Нурууны өвдөлт, хүзүү, мөр болон өвдөгний архаг өвдөлтүүд
• Булчин чилж хөших болон үе мөчний өвдөлт (үений үрэвсэл)
• Толгой өвдөх болон мигрень эмгэг
• Даралт ихсэх өвчин болон түүний дагалдах зовиурууд
• Гарын шуун сувгийн хам шинж (carpal tunnel syndrome)
• Амьсгалын замын зарим зовиур, тухайлбал багтраа (астма) өвчин
• Цочромтгой гэдэсний хам шинж зэрэг хоол боловсруулах замын үйл ажиллагааны алдагдал

Гэхдээ судалгааны үр дүнгээс үзэхэд бумба нь эдгээр өвчнийг дангаараа бүрэн төгс анагаах шидтэй зүйл биш юм. Энэ нь зөвхөн үндсэн эмчилгээг орлуулахгүйгээр, түүнтэй хавсарч (complementary) хэрэглэхэд туслах чанартай арга гэдгийг санах хэрэгтэй.

Уламжлалт анагаах ухааны тайлбар ба орчин үеийн нотолгооны зааг

Монгол дахь уламжлалт анагаах ухааны практикт бумбыг биеийн хий, цусыг тэгшитгэх, суваг сувгийг нээх, биеийн хүйтнийг гаргах, дархлаа дэмжих зорилгоор өргөн хэрэглэдэг. Эдгээр уламжлалт ойлголтууд нь олон зууны турш ард түмний дунд шалгарч үлдсэн үнэт өв бөгөөд Уромед эмнэлгийн уламжлалт эмчилгээний тасаг энэ өвийг орчин үеийн оношилгоо, эмчийн хяналттай хослуулах зарчмаар ажилладаг.

Гэсэн хэдий ч бид шинжлэх ухааны үнэнийг шударгаар ялгаж салгах хэрэгтэй. Өнөөгийн байдлаар бумба эмчилгээний үр дүнг судалсан судалгааны ихэнх нь чанарын хувьд сул гэж үнэлэгддэг.

Бумба нь булчингийн болон үе мөчний өвдөлтийг бууруулахад тус болж магадгүй ч үүнийг шинжлэх ухааны үүднээс “хөдөлбөргүй батлагдсан” гэж хэлэхэд нотолгоо нь хангалттай хүчтэй биш байна. Мөн өвдөлтөөс бусад төрлийн өвчин эмгэгийг анагаадаг гэх хангалттай чанартай судалгаа одоогоор байхгүй байгааг эмч нар анхааруулдаг юм.

Бумба эмчилгээний гаж нөлөө ба анхаарах эрсдэлүүд

Бумба нь харьцангуй эрсдэл багатай эмчилгээнд тооцогддог ч буруу хийвэл эсвэл хувь хүний биеийн онцлогийг анхаарахгүй бол хэд хэдэн гаж нөлөө үзүүлдэг. Үүнд:

• Арьс няцрах (хөхрөх), улайх, чинэрэх
• Хэт халуун бумба тавьснаас үүдсэн арьсны түлэгдэлт
• Бие сульдаж ядрах, толгой өвдөх, булчин чилж өвдөх
• Дотор муухайрах, ховор тохиолдолд ухаан алдах (вазовагаль синкоп)
• Арьсны халдвар авах эрсдэл

Арьсан дээр үлдсэн улаан, хөх толбо нь ихэвчлэн 1-2 долоо хоногийн дотор аяндаа арилдаг. Гэхдээ зарим тохиолдолд арьсанд удаан хугацаанд арилахгүй өнгө өөрчлөлт үлдэх, сорвижих, эсвэл экзем, псориаз зэрэг арьсны өвчнийг сэдрээх эрсдэлтэй.

Мөн ховор боловч ноцтой тохиолдлууд бүртгэгдсэн байдаг. Тухайлбал, толгойн хуйханд бумба тавьсны дараа гавлын доторх цус алдалт үүссэн, эсвэл хатгаж цус гаргадаг бумбыг хяналтгүйгээр олон удаа хийлгэснээс болж цус багадалт үүссэн тохиолдол бий. Тиймээс бумба тавиулсны дараа өөр эмчид үзүүлэх тохиолдолд бумба тавиулснаа заавал хэлж байх хэрэгтэй бөгөөд энэ нь арьсны өөрчлөлтийг өөр өвчинтэй андуурахаас сэргийлнэ.

Хэнд огт тохирохгүй вэ? (Эмнэлгийн хориглох заалтууд)

Олон хүн бумбыг хэнд ч тавьж болдог, ямар ч хор уршиггүй гэж андуурдаг. Гэвч дараах нөхцөл байдалтай хүмүүс бумба эмчилгээг хийлгэхээс өмнө заавал эмчид хандах ёстой бөгөөд ихэнх тохиолдолд огт хийлгэж болохгүй.

Хориглох заалт бүхий бүлэг	Тайлбар
Жирэмсэн эмэгтэйчүүд	Жирэмсэн үед аюулгүй болох нь нотлогдоогүй тул хориглодог.
Цус багадалттай хүмүүс	Ялангуяа нойтон бумба нь цус алдалтыг нэмж, цус багадалтыг хүндрүүлж болно.
Зүрхний аппараттай (пейсмейкер) хүмүүс	Эмчийн үзлэг, зөвшөөрөлгүйгээр хийлгэхийг хориглодог.
Цус алдамтгай өвчтэй (гемофили г.м)	Арьсан доорх цус алдалтыг зогсооход хүндрэлтэй байдаг.
Цусны бүлэгнэлтийн эмгэгтэй (тромбоз г.м)	Цусны урсгалд нөлөөлдөг тул эрсдэлтэйд тооцогддог.
Зүрх судасны хүнд өвчтэй хүмүүс	Хориглох заалтад ордог тул эмчийн үнэлгээ заавал хэрэгтэй.
Экзем эсвэл псориазтай хүмүүс	Арьсны үрэвслийг сэдрээж, шархлуулж болзошгүй.
Уналт таталтын түүхтэй хүмүүс	Хориглох заалтад ордог тул хийлгэхийг зөвлөдөггүй.

Массажны газар уу, эмнэлэг үү? Аюулгүй байдлыг сонгох нь

Бумба эмчилгээний хамгийн том бөгөөд ноцтой аюул бол ариун цэврийн шаардлага хангаагүй орчин юм. Хэрэв нэг хэрэглэсэн аяга, багаж хэрэгслийг зохих журмын дагуу эмнэлгийн түвшинд ариутгалгүйгээр дараагийн хүнд хэрэглэвэл цусаар дамжих ноцтой халдварууд, тухайлбал элэгний В вирус болон С вирус тархах бодит эрсдэлтэй.

Энгийн нэг массажны газар эдгээр аягыг эмнэлгийн автоклав болон тусгай ариутгалын бодисоор стандартын дагуу ариутгаж чаддаг уу гэдэг нь эргэлзээтэй. Тиймээс бумба эмчилгээг зүү эмчилгээний эмч, массажны эмчилгээний мэргэжилтэн, их эмч, сэргээн засалч зэрэг тусгай сургалт эзэмшсэн мэргэжлийн хүмүүсээр хийлгэх нь хамгийн найдвартай.

Эмнэлгийн нөхцөлд бумба эмчилгээ хийлгэхийн давуу тал нь:

1. Эмчийн хяналт: Эмчилгээ эхлэхээс өмнө эмч таны даралт, зүрх судас, цусны бүлэгнэлт болон арьсны байдлыг шалгаж, хориглох заалт байгаа эсэхийг тодорхойлно.
2. Ариун цэвэр, халдвар хамгаалал: Эмнэлгийн нөхцөлд бүрэн ариутгасан эсвэл нэг удаагийн багаж хэрэгсэл хэрэглэдэг тул халдвар авах эрсдэлийг эрс бууруулдаг.
3. Мэргэжлийн тусламж: Хэрэв эмчилгээний явцад толгой эргэх, даралт өөрчлөгдөх зэрэг гаж нөлөө илэрвэл мэргэжлийн эмч нар дор нь хянаж, тусламж үзүүлнэ.
4. Цогц зөвлөгөө: Эмчилгээний дараа баримтлах дэглэм буюу зүү эмчилгээний дараах гам-тай ижил зарчмын зөвлөгөөг эмч танд дэлгэрэнгүй өгөх болно.

Түгээмэл асуулт, хариулт (FAQ)

1. Бумба тавихад өвдөх үү?

Үгүй, бумба тавих нь хүчтэй өвдөлт үүсгэх ёсгүй. Зөвхөн арьс зөөлөн сорогдож татах, бүлээн оргих мэдрэмж төрнө. Хэрэв өвдөж байвал эмчид шууд хэлэх хэрэгтэй.

2. Бумбаны хөхрөлт хэр удаж арилдаг вэ?

Дугуй улаан, хөх толбонууд нь ихэвчлэн 1-2 долоо хоногийн дотор өөрөө аяндаа бүдгэрч арилдаг. Энэ хугацаанд тухайн хэсгийг дааруулахгүй байх нь зүйтэй.

3. Бумбыг биен дээр хэр удаан байлгах ёстой вэ?

Бумбыг арьсан дээр хэт удаан байлгаж болохгүй. Эмчилгээний төрөл, өвчтөний биеийн байдлаас хамаарч ердөө хэдхэн минут байлгасны дараа авдаг.

4. Жирэмсэн үед бумба тавиулж болох уу?

Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд бумба эмчилгээ хийхийг хориглодог. Жирэмсэн үед аюулгүй болох нь судалгаагаар нотлогдоогүй тул энэ хугацаанд түр хойшлуулах нь зөв.

5. Массажны газар бумба тавиулах нь яагаад эрсдэлтэй вэ?

Багаж хэрэгслийн ариутгал дутуу хийгдсэн тохиолдолд цусаар дамжих халдвар (элэгний В, С вирус) авах эрсдэлтэй. Мөн таны биед хориглох заалт байгаа эсэхийг эмчийн үзлэггүйгээр нарийн тодорхойлох боломжгүй тул хүндрэл үүсэх аюултай.

Уромед эмнэлэгт хэзээ хандах вэ?

Хэрэв танд нуруу, хүзүү, мөрний архаг өвдөлт илэрч байгаа, эсвэл бие тань байнга ядарч сульдаж байгаа бол дур мэдэн эмчилгээ хийлгэхээс татгалзаарай. Юун түрүүнд Уромед эмнэлгийн уламжлалт болон нөхөн сэргээх эмчилгээний тасагт хандаж, бумба эмчилгээ өөрт тань тохирох эсэхийг эмчээс асууж зөвлөгөө аваарай.

Манай эмнэлэгт ирснээр та эхлээд мэргэжлийн эмчийн үзлэгт орж, шаардлагатай бол даралт хэмжих, цусны ерөнхий шинжилгээ хийлгэх зэргээр биеийн байдлаа нарийн тодорхойлуулна. Эмч таны оношид тулгуурлан бумба эмчилгээ танд тохирох эсэхийг шийдэж, аюулгүй, үр дүнтэй эмчилгээний төлөвлөгөөг гаргах болно. Та өөрийн эрүүл мэндээ мэргэжлийн чадварлаг баг хамт олонд даатгаарай.

Холбоотой мэдээлэл

Бидний үйлчилгээ