Танилцуулга
Шөнө дунд сэрж, хүүхдийнхээ норсон орны даавууг солихдоо та ганцаараа биш гэдгээ хамгийн түрүүнд ухамсарлах хэрэгтэй. Маш олон эцэг эхчүүд шөнө унтахгүй гүүглээс “хүүхэд орондоо шээх” гэж хайн, санаа зовж суудаг. Энэ бол хүүхэд өсөх явцад тохиолддог хамгийн түгээмэл асуудлуудын нэг бөгөөд хэнд ч хэлж чадахгүй нууж явдаг сэдэв юм.
Гэр бүлийн хүрээнд маш их стресс үүсгэдэг энэ асуудлыг анагаах ухаанд “шөнийн шээс задгайрал” буюу “энурез” гэж нэрлэдэг. Орондоо шээх нь хүүхдийн залхуурал, эсвэл санаатай үйлдэл биш гэдгийг ойлгох нь хамгийн чухал алхам юм.
Энэхүү нийтлэлээр бид хүүхэд орондоо шээх асуудлыг тал бүрээс нь хэлэлцэж, эцэг эхчүүдэд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, хэрэгжүүлэхэд хялбар зөвлөмжүүдийг хүргэх болно.
Хүүхэд орондоо шээх буюу шөнийн энурез гэж юу вэ?
Хүүхэд тодорхой насанд хүрсэн ч унтаж байхдаа өөрийн мэдэлгүй шээхийг шөнийн энурез гэж нэрлэдэг. Энэ нь хүүхдийн бие махбод болон мэдрэлийн тогтолцооны хөгжилтэй шууд холбоотой байдаг.
Их Британийн Үндэсний эрүүл мэндийн алба буюу NHS-ийн зөвлөмжид дурдсанаар, 5 хүртэлх насны олон хүүхэд орондоо шээдэг бөгөөд энэ нь бүрэн хэвийн үзэгдэл юм. Тэдний ихэнх нь өсөж томрох тусам энэ асуудлаас аяндаа ангижирдаг.
Хүүхдийн шээс ялгаруулах системийг насанд хүрэгчдийнхтэй шууд харьцуулж болохгүй. Хэрэв та насанд хүрэгчдийн шээс задгайрах асуудлыг сонирхож байвал манай насанд хүрэгчдийн шээс задгайрах эмчилгээ нийтлэлийг уншиж болно. Харин хүүхдийн хувьд энэ нь өсөж торних явцын нэг хэсэг юм.
Эцэг эхийн гаргадаг хамгийн том алдаа: БҮҮ ЗАГНА, БҮҮ ШИЙТГЭ!
Энэхүү нийтлэлийн хамгийн чухал мессеж бол: Хүүхдээ хэзээ ч бүү загнах, бүү шийтгэ. Орондоо шээсэн хүүхдийг загнах нь нөхцөл байдлыг улам дордуулдаг болохыг судалгаанууд харуулдаг.
Хүүхэд өөрөө ч энэ байдалдаа маш их ичиж, шаналж, дотоод сэтгэлдээ түгшиж байдаг. Загнаж, шийтгэх нь түүний ичгүүр, айдас, түгшүүрийг нэмэгдүүлж, улмаар орондоо шээх давтамжийг улам ихэсгэдэг сөрөг нөлөөтэй.
Сэтгэл зүйн дэмжлэг, урам зориг өгөх нь энэ эмгэгийг даван туулах эмчилгээний хамгийн гол суурь юм. Та хүүхдэдээ “Энэ бол зүгээр, бид хамтдаа шийдэж чадна” гэдэг итгэлийг өгөх хэрэгтэй.
Хүүхэд орондоо шээх үндсэн шалтгаанууд
Хүүхэд орондоо шээх нь хэд хэдэн хүчин зүйлээс шалтгаалдаг бөгөөд ихэнхдээ олон шалтгаан хавсарсан байдаг.
1. Мэдрэлийн тогтолцооны боловсролт хожуу гүйцэх
Энэ бол хамгийн түгээмэл шалтгаан юм. Хүүхдийн тархи болон давсагны хоорондын мэдрэлийн холбоос бүрэн хөгжиж амжаагүй байдаг. Үүнээс болоод унтаж байхдаа давсаг дүүрсэн гэх дохиог тархи нь хүлээн авч, сэрж чаддаггүй.
2. Удамшлын нөлөө
Хэрэв эцэг эх нь бага насандаа орондоо шээдэг байсан бол хүүхэд нь мөн адил орондоо шээх магадлал маш өндөр байдаг. Энэ нь гэр бүлийн генийн онцлогтой холбоотой тул хүүхдийг буруутгах ямар ч үндэслэл байхгүй.
3. Шөнө их хэмжээний шээс үүсэх
Зарим хүүхдийн бие махбод шөнийн цагаар шээс үүсэлтийг багасгадаг дааврыг хангалттай хэмжээгээр ялгаруулж чаддаггүй. Үүний улмаас шөнийн цагаар давсаг нь хэт хурдан дүүрч, шээс алдахад хүрдэг.
4. Сэтгэл зүйн стресс
Гэр бүл салалт, шинэ дүүтэй болох, цэцэрлэг эсвэл сургуулиа өөрчлөх, үе тэнгийнхний дарамт зэрэг нь хүүхдийн сэтгэл зүйд маш том стресс үүсгэдэг. Энэхүү стресс нь шөнийн энурезээр илэрч болно.
5. Суурь өвчин эмгэгүүд
Ховор тохиолдолд орондоо шээх нь бие махбодын өөр нэгэн өвчний шинж тэмдэг байж болно. Үүнд: * Цистит буюу шээсний замын халдвар: Шээсний замын үрэвсэл нь давсгийг цочроож, шээс барих чадварыг бууруулдаг. * Чихрийн шижин: Хэрэв хүүхэд орондоо шээхийн зэрэгцээ маш их ундаасаж, турах шинж тэмдэг илэрвэл үүнийг анхаарах хэрэгтэй. * Өтгөн хаталт: Шулуун гэдсэнд өтгөн хуримтлагдах нь түүний яг урд байрлах давсгийг дарж, багтаамжийг нь багасгадаг.
Насны ангиллаарх онцлог: Хэзээ хэвийн бэ?
Хүүхэд бүрийн хөгжил өөр өөр хурдтай явагддаг. Зарим хүүхэд 2 настайдаа живхнээс бүрэн гардаг бол зарим нь 5 нас хүртлээ шөнө шээсээ барьж сурдаггүй.
Эмчилгээ хийлгээгүй байсан ч жил бүр орондоо шээдэг хүүхдүүдийн ойролцоогоор 15% нь аяндаа өөрөө болидог гэсэн судалгаа бий. Энэ нь хүүхдийн бие махбод өөрөө хөгжиж, гүйцэж байгаагийн илрэл юм.
| Насны ангилал | Нөхцөл байдал | Эцэг эхийн авах арга хэмжээ |
|---|---|---|
| 5 хүртэлх нас | Бүрэн хэвийн үзэгдэл | Дэмжих, тайван байх, живх хэрэглэх, засах дадал хэвшүүлэх |
| 5 – 6 нас | Аажмаар арилах үе | Гэрийн аргуудыг туршиж үзэх, урамшуулах |
| 6-аас дээш нас | Анхаарах шаардлагатай | Хүүхдийн бөөрний эмчид хандаж, зөвлөгөө авах |
| 6+ сар хуурай байгаад дахин эхэлсэн бол | Яаралтай шалгах шаардлагатай | Суурь өвчин эсвэл сэтгэл зүйн дарамтыг илрүүлэхээр эмчид үзүүлэх |
Гэрийн нөхцөлд хэрэгжүүлэх үр дүнтэй 6 алхам
Хэрэв таны хүүхэд 5 нас хүрсэн ч орондоо шээсээр байгаа бол дараах гэрийн аргуудыг тууштай хэрэгжүүлээд үзээрэй. Эдгээр нь NHS-ийн албан ёсны зөвлөмжүүд юм.
1. Өдөртөө ус хангалттай уулгах
Шөнө шээнэ гээд өдөр нь усыг нь хасах нь маш том алдаа юм. Өдөртөө шингэн хангалттай ууснаар давсагны багтаамж томорч, сунах чадвар нь сайжирдаг. Харин унтахын өмнөх нэг цагт шингэний хэрэглээг нь бага зэрэг хязгаарлаж болно.
2. Бие засах тогтмол хуваарьтай болгох
Хүүхдийг өдөрт 4-7 удаа тогтмол бие засуулж хэвшүүлээрэй. Мөн унтахын өмнө заавал бие засуулж сургах нь хамгийн чухал дадал юм.
3. Урамшууллын систем ашиглах (Наалтны арга)
Хүүхэд орондоо шээгээгүй хоносон өглөө бүр хуанли дээр нь нарны зурагтай наалт наах эсвэл хамтдаа тэмдэглэх зэргээр урамшуулаарай. Энэ нь хүүхдийн ухамсарт эерэг нөлөө үзүүлдэг. Хэрэв шээсэн бол хэзээ ч бүү уурлаарай, зүгээр л дараагийн удаа илүү хичээхийг урамшуулаарай.
4. Ус нэвтэрдэггүй дэвсгэр хэрэглэх
Орны матрасыг хамгаалах ус нэвтэрдэггүй тусгай дэвсгэр хэрэглэх нь эцэг эхийн ажлыг хөнгөвчилж, уур уцааргүй байхад тусална. Хүүхдийн өрөөний уур амьсгалыг тайван байлгаж, хүүхдийн дархлаа-г дэмжих нь ерөнхий биеийн хөгжилд нь сайнаар нөлөөлнө.
5. Шөнө бие засах замыг хялбар болгох
Хүүхэд шөнө сэрсэн ч харанхуйгаас айгаад орондоо шээх тохиолдол байдаг. Тиймээс коридор болон ариун цэврийн өрөөнд бүдэг гэрэл асааж үлдээх, бие засах өрөө рүү явах замыг нь саадгүй байлгах хэрэгтэй.
6. Кофеинтэй ундаанаас татгалзах
Хүүхдэд оройн цагаар хийжүүлсэн ундаа, цай, шоколад зэрэг кофеин агуулсан хүнс өгөхгүй байх нь зүйтэй. Кофеин нь давсгийг цочроож, шээс хурдан хүргэдэг үйлчилгээтэй.
Санамж: Шөнө хүүхдийг тогтмол цагт хүчээр сэрээж бие засуулахыг заншил болгох хэрэггүй. Энэ нь хүүхдийн унтах хэмнэлийг алдагдуулж, өөрөө сэрж сурах мэдрэлийн хөгжлийг удаашруулдаг талтай.
Хэзээ заавал эмчид хандах вэ?
Ихэнх тохиолдолд орондоо шээх нь аяндаа зүгээр болдог ч дараах тохиолдолд заавал мэргэжлийн эмчид хандах шаардлагатай.
- Гэрийн аргууд үр дүнгүй байх: Та дээрх аргуудыг хэдэн сарын турш тууштай хэрэгжүүлсэн ч ямар ч ахиц гарахгүй бол эмчид хандаарай.
- 6+ сар хуурай байсан хүүхэд дахин шээж эхлэх: Энэ бол маш чухал дохио юм. Өмнө нь орондоо шээхээ бүрэн больсон байсан хүүхэд гэнэт дахин шээж эхэлбэл энэ нь шинээр үүссэн сэтгэл зүйн стресс эсвэл шээсний замын халдвар зэрэг суурь өвчний шинж тэмдэг байж болдог тул заавал шалгуулах шаардлагатай.
- Шээх үед өвдөх, зовиурлах: Хүүхэд шээхдээ уйлах, хорсож байна гэх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл энэ нь цистит байх магадлалтай.
- Хэт их ундаасах, ядрах: Хүүхэд байнгын ам нь цангаж, их хэмжээгээр ууж, шээж байвал чихрийн шижин-г үгүйсгэх шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй.
Уромед эмнэлэгт хүүхдийн бөөрний эмч ямар тусламж үзүүлдэг вэ?
Монголд хүүхдийн бөөр, шээсний замын нарийн мэргэжлийн эмчтэй эмнэлэг хуруу дарам цөөн байдаг. Уромед эмнэлэг нь хүүхдийн бөөрний нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, оношилгоог цогцоор нь үзүүлдэг давуу талтай юм.
Бид хүүхэд бүрийн онцлогт тохирсон оношилгоо, эмчилгээний дараах замыг баримталдаг:
[Хүүхдийн бөөрний эмчийн үзлэг]
│
▼
[Шээсний ерөнхий шинжилгээ] (Халдвар, чихрийн шижин үгүйсгэх)
│
▼
[Бөөр, давсагны ЭХО оношилгоо] (Шаардлагатай бол бүтэц, үлдэгдэл шээс шалгах)
│
▼
[Хувь хүний онцлогт тохирсон аргачлал + Эмийн эмчилгээ + Хяналт]
Эмнэлгийн нөхцөлд хийгддэг үндсэн эмчилгээнүүд:
- Шээсний дохиолол (Alarm): Хүүхэд шээж эхлэх эхний дусал дээр дуугарч, хүүхдийг сэрээдэг тусгай төхөөрөмж юм. Энэ нь тархинд “давсаг дүүрвэл сэрэх хэрэгтэй” гэдэг рефлексийг суулгахад маш өр өгөөжтэй байдаг.
- Эмийн эмчилгээ: Шаардлагатай тохиолдолд шөнийн шээс үүсэлтийг багасгах үйлчилгээтэй тусгай эмийг эмчийн нарийн хяналтан дор хэрэглэдэг.
- Нарийн мэргэжлийн зөвлөгөө: Хэрэв анхны шатны эмчилгээ үр дүнгүй бол манай эмч нар дараагийн шатны нарийн оношилгоог төлөвлөж, хүүхдийг эрүүл болтол нь тууштай хянадаг.
Түгээмэл асуулт, хариулт (FAQ)
1. Хүүхэд орондоо шээх нь өвчин үү, эсвэл зүгээр л залхуурал уу?
Энэ бол огтхон ч залхуурал биш юм. Хүүхэд унтаж байхдаа өөрийн мэдэлгүй, гүн нойрондоо шээдэг. Энэ нь мэдрэлийн систем болон давсагны үйл ажиллагааны хөгжил гүйцээгүйтэй холбоотой бие махбодын асуудал юм.
2. Хүүхдээ шөнө дунд сэрээж бие засуулах нь зөв үү?
Үүнийг тогтмол заншил болгох нь буруу юм. Хүүхдийг хүчээр сэрээж шээлгэх нь түүний өөрөө сэрж сурах рефлексийн хөгжлийг удаашруулж, нойрны чанарыг нь алдагдуулдаг.
3. Орондоо шээх асуудал удамшдаг уу?
Тийм ээ, маш их удамших хандлагатай байдаг. Хэрэв эцэг эх нь багадаа орондоо шээдэг байсан бол хүүхдэд энэ асуудал тохиолдох магадлал өндөр байдаг.
4. Хүүхэд хэдэн нас хүртлээ орондоо шээх нь хэвийн бэ?
5 хүртэлх насанд орондоо шээх нь бүрэн хэвийн үзэгдэл гэж тооцогддог. Ихэнх хүүхдүүд энэ наснаас хойш өөрөө аяндаа болидог.
5. Шээсний дохиолол (Alarm) гэж юу вэ, яаж ажилладаг вэ?
Энэ нь хүүхдийн дотуур хувцас эсвэл орон дээр байрлуулдаг жижиг мэдрэгчтэй төхөөрөмж юм. Хүүхэд шээж эхлэхэд чийгийг мэдэрч дуут дохио өгснөөр хүүхдийг сэрээж, угаалгын өрөө рүү явах дадал суулгадаг маш үр дүнтэй арга юм.
Уромед эмнэлэгт хэзээ хандах вэ?
Хэрэв таны хүүхэд 5-аас дээш настай бөгөөд орондоо шээх асуудал нь гэр бүлийн харилцаа, хүүхдийн сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлж эхэлсэн бол цаг алдалгүй манай эмнэлэгт хандаарай.
Уромед эмнэлгийн хүүхдийн бөөрний нарийн мэргэжлийн эмч нар таны хүүхдийг найрсаг, дулаан орчинд хүлээн авч, шаардлагатай шинжилгээг хийн, үр дүнтэй эмчилгээний төлөвлөгөөг боловсруулах болно.
Холбоо барих мэдээлэл: * 📞 Утас: 7599-0303, 8804-3083 * 📍 Хаяг: СБД, 8-р хороо, Академич Содномын гудамж, Хатагтай эмнэлгийн байр, 3-4 давхар
