Танилцуулга
Бөөрний чулуу хөдлөх үеийн өвдөлтийг амьдралдаа нэг удаа мэдэрсэн хүн хэзээ ч мартдаггүй. Нэгэнт чулуугаа гаргаж авсан эсвэл эмчлүүлсэн хүмүүс “Одоо л нэг амрах нь” гэж боддог ч энэ нь түр зуурын тайвшрал байх магадлалтай. Учир нь бөөрний чулуу бол ердөө нэг удаагийн тохиолдлоор дуусчихдаг өвчин биш юм — амьдралын хэв маяг, хооллолтоо өөрчлөхгүй бол дахин чулуу үүсэж, өмнөх тарчлаантай өвдөлт давтагдах эрсдэл өндөр байдаг.
Монголчуудын хувьд мах, давс ихтэй хоол хүнс түлхүү хэрэглэдэг, ялангуяа хүйтний улиралд шингэн зүйл бага уудаг нь бөөрөнд нэмэлт ачаалал болдог. Бөөрний чулуу яагаад үүсдэг, ямар шинж тэмдэг өгдөг талаар бид өмнөх нийтлэлдээ дэлгэрэнгүй бичсэн. Харин энэ удаад гол асуултад — чулуу дахин үүсэхээс хэрхэн бодитой сэргийлэх вэ гэдэгт — анхаарлаа хандуулъя.
Бөөрний чулуу яагаад дахин үүсдэг вэ?
Хүмүүсийн дунд “Нэг удаа чулуу гарчихсан бол дахиж үүсэхгүй” гэсэн нийтлэг эндүүрэл байдаг. Гэвч бодит байдал дээр насан туршдаа 10 хүн тутмын 1 нь ямар нэг байдлаар бөөрний чулууны асуудалтай тулгардаг бөгөөд нэг удаа чулуу гаргасан хүнд дараа нь дахин чулуу үүсэх магадлал мэдэгдэхүйц өндөр байдаг. Тиймээс урт хугацааны сэргийлэлтийн төлөвлөгөө зайлшгүй шаардлагатай.
Бөөрний чулуу гэдэг нь шээсэн дэх зарим эрдэс бодисууд хэт өтгөрч, хоорондоо наалдан талсжсанаар үүсдэг хатуу биет юм. Тэдгээр нь элсний ширхэгээс сувдны хэмжээтэй хүртэл янз бүр байж болно. Бөөрөнд үүсдэг чулууны хэд хэдэн үндсэн төрөл бий:
- Кальци-оксалат ба кальци-фосфат: Энэ нь нийт тохиолдлын дийлэнх хувийг эзэлдэг, хамгийн түгээмэл төрөл юм.
- Шээс хүчлийн чулуу: Шээс хэт хүчиллэг болох үед үүсдэг бөгөөд ихэвчлэн малын уураг их хэрэглэдэг хүмүүст тохиолддог.
- Струвит чулуу: Шээсний замын бактерийн халдварын улмаас үүсдэг, хурдан томордог чулуу юм.
- Цистин чулуу: Энэ нь ихэвчлэн удамшлын шалтгаантай, ховор тохиолддог төрөл юм.
Чулуу үүсэхэд нөлөөлдөг гол хүчин зүйлсийг мэдэх нь бөөр өвдөх шалтгаан-ыг цаг алдалгүй илрүүлж, дахилтаас хамгаалахад тусална.
Ус — бөөрний чулуунаас сэргийлэх №1 зэвсэг
Шээс өтгөрөх тусам түүнд агуулагдах эрдэс бодисууд хэт ханасан уусмал болж, талсжин тунаж эхэлдэг. Энэхүү механизмыг зогсоох хамгийн энгийн бөгөөд үр дүнтэй арга бол усыг тогтмол уух явдал юм.
Насанд хүрэгчид өдөрт 2.5-3 литр ус уух нь зүйтэй бөгөөд хүүхдэд энэ хэмжээ 1-2 литр байдаг. Өдөрт дор хаяж 6-8 аяга (аяга бүр нь ойролцоогоор 240 мл) шингэн, үүний ихэнх хувийг цэвэр ус эзлэхээр тооцон уух нь тохиромжтой.
Монгол орны нөхцөлд өвлийн хүйтэн улиралд хүмүүсийн цангах мэдрэмж аяндаа буурдаг. Үүнээс болоод ус уухаа мартаж, шээс ихээр өтгөрдөг тул өвлийн цагт ч санаатайгаар ус ууж хэвших хэрэгтэй.
Өөрийгөө хангалттай ус ууж байгаа эсэхийг хянах хамгийн амархан арга бол шээсний өнгө юм. Хэрэв таны шээс бараан шар өнгөтэй байвал энэ нь бие махбод шингэнээр дутагдаж, бөөрөнд тунадас үүсэх нөхцөл бүрдсэнийг илтгэнэ. Шээсний өнгө цайвар, тунгалаг шаргал байлгах нь бөөрөө эрүүл байлгах-д тусалдаг хамгийн энгийн үзүүлэлт юм.
Мөн усандаа шинэхэн нимбэгний шүүс шахаж уух нь шээсэн дэх цитратын хэмжээг нэмэгдүүлж, чулуу үүсэхээс давхар сэргийлэх сайн талтай.
Усаа нэг дор их хэмжээгээр биш, өдрийн турш жигд хуваан уух нь илүү үр дүнтэй. Ажлын ширээн дээрээ, машиндаа, гэртээ усны сав байнга бэлэн байлгах нь хамгийн энгийн атлаа ажилладаг арга юм. Нэг зүйлийг онцолъё: бөөрний дутагдал болон зүрхний зарим өвчтэй хүмүүсийн хоногт уух шингэний хэмжээг эмч тусгайлан тогтоодог тул ийм оноштой бол шингэний хэмжээгээ заавал эмчтэйгээ тохиролцоорой.
Давс — шээсэн дэх кальцийг өдөөгч далд дайсан
Монголчуудын хооллолтын хамгийн том сул тал бол давсны өндөр хэрэглээ юм. Давс их идэх тусам бөөрөөр ялгарах кальцийн хэмжээ дагаад нэмэгддэг. Шээсэнд кальци ихсэх тусам оксалаттай нэгдэж, кальцийн чулуу үүсэх суурь нөхцөл бүрддэг.
Насанд хүрсэн хүн өдөрт 6 граммаас бага давс хэрэглэхийг зөвлөдөг — натрийн хэмжээгээр тооцвол өдөрт 2300 мг-аас бага гэсэн үг. Жирийн 1 цайны халбага давсанд ойролцоогоор 2325 мг натри агуулагддаг тул та өдөрт ганцхан цайны халбага давс хэрэглэхэд л хоногийн дээд хязгаартаа тулна.
Манай ахуйн нөхцөлд дараах хүнснүүд давсны далд эх үүсвэр болдог: * Давстай сүүтэй цай * Борцолсон болон хатаасан мах * Даршилсан ногоо, лаазалсан бүтээгдэхүүн * Бэлэн гоймон болон хагас боловсруулсан хоолнууд
Та хоолондоо нэмж давс хийхгүй байлаа ч дээрх бүтээгдэхүүнүүдээс өдөрт авах ёстой тунгаасаа хэд дахин их давсыг авч байж болзошгүй гэдгээ санаарай.
| Хүнсний ангилал | Бөөрөнд үзүүлэх нөлөө | Зөвлөмж |
|---|---|---|
| Давстай сүүтэй цай | Шээсээр ялгарах кальцийг ихэсгэнэ | Давсгүй эсвэл маш бага давстай уух |
| Бэлэн болон хагас боловсруулсан хоол | Натрийн өндөр агууламжтай тул бөөрийг ачаална | Хэрэглээг эрс хязгаарлах |
| Борцолсон, хатаасан мах | Давс болон уургийн өндөр агууламжтай | Тохируулан хэрэглэх, усархаг шөлтэй хослуулах |
Давсаа багасгахад амт алдагдана гэж олон хүн эмээдэг ч амт мэдрэх чадвар хэдхэн долоо хоногийн дотор шинэ түвшиндээ дасдаг. Давсны оронд сонгино, сармис, чинжүү, ногоон амтлагч зэргээр хоолныхоо амтыг баяжуулж, давсаа аажмаар, алхам алхмаар бууруулбал гэр бүлийн гишүүд тань ч анзааралгүй дасна. Хоолны давсаа ширээн дээр нэмж хийдэг зуршлаас татгалзах нь хамгийн эхний бөгөөд хялбар алхам юм.
Хөдөлгөөн, жин, ундаа, эм — мартагддаг дөрвөн хүчин зүйл
Чулуунаас сэргийлэх тухай яриа ихэвчлэн ус, давс хоёр дээр төвлөрдөг ч өдөр тутмын бусад дадал мөн чухал нөлөөтэй.
Хөдөлгөөн. Суугаа ажил, хөдөлгөөний хомсдол нь чулуу үүсэх эрсдэлт хүчин зүйлсийн нэгд тооцогддог. Өдөр бүр алхах, биеийн хөдөлгөөнөө нэмэгдүүлэх нь зөвхөн бөөрөнд бус, зүрх судас, үе мөч, жингийн хяналтад ч давхар ач тустай.
Жин. Илүүдэл жин — ялангуяа шээс хүчлийн чулууны үед — эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг тул эрүүл жин барих нь сэргийлэлтийн чухал хэсэг юм. Гэхдээ огцом, туйлширсан хоолны дэглэм барих нь өөрөө биед дарамт болдог тул жингээ аажмаар, тогтвортой бууруулахыг зорьгоорой.
Ундаа. Хийжүүлсэн, чихэрлэг болон согтууруулах ундааг хэтрүүлэхгүй байх нь зүйтэй. Кофеинтой ундааг ч хэмжээтэй хэрэглэж, эдгээр нь цэвэр усыг хэзээ ч орлохгүй гэдгийг санаарай.
Эмийн хэрэглээ. Зарим эм (аспирин, антацид, шээс хөөх эм, зарим антибиотик) удаан хугацаанд хэрэглэхэд чулуу үүсэх эрсдэлд нөлөөлж болдог. Гэхдээ эмчийн бичсэн эмийг хэзээ ч дур мэдэн зогсоож болохгүй — санаа зовж буй зүйлээ эмчтэйгээ нээлттэй ярилцаарай.
URO MED ЭМНЭЛЭГ
Уро Мед эмнэлэг нь олон жилийн туршлагатай мэргэжлийн чадварлаг баг хамт олон дараах үйлчилгээг та бүхэнд үзүүлж байна.
- Дотрын өвчин эмгэгийн тусламж үйлчилгээ
- Мэдрэлийн эмгэгийн тусламж үйлчилгээ
- Уламжлалт, нөхөн сэргээх тусламж үйлчилгээ
- Клиник лаборатори
- Дүрс оношилгоо
- Хэвтэн эмчлүүлэх үйлчилгээ
- Өдрийн эмчилгээ, үйлчилгээ
Уураг, оксалат ба кальцийн тэнцвэр: кальцийн парадокс
Хоол хүнсэндээ уураг, оксалат, кальцийн тэнцвэрийг зөв хадгалах нь бөөрний чулуунаас сэргийлэхэд туйлын чухал юм. Энд маш олон хүний гаргадаг нэгэн том алдаа буюу “кальцийн парадокс”-ын тухай тайлбарлая.

Кальцийг хасах нь чулууг улам нэмэгдүүлдэг үү?
Бөөрний чулууны дийлэнх нь “кальцийн чулуу” байдаг учраас хүмүүс хоол хүнснээсээ кальци агуулсан сүү, цагаан идээг бүрмөсөн хасах алдаа гаргадаг. Гэвч энэ нь эсрэгээрээ чулуу үүсэх эрсдэлийг улам нэмэгдүүлдэг парадокс шинж чанартай.
Учир нь хоолноос авч буй кальци нь хоол боловсруулах замд (гэдэс дотор) оксалаттай нэгдэж, биед шингэлгүйгээр өтгөнөөр дамжин гадагшилдаг. Хэрэв та кальцийн хэрэглээгээ багасгавал хоол хүнсэн дэх оксалат гэдсэнд чөлөөтэй үлдэж, цусанд шингэн, улмаар бөөрөөр шүүгдэхдээ шээсэн дэх кальцитай нэгдэж чулуу үүсгэдэг. Тиймээс хоол хүнснээсээ хангалттай кальци авах нь чулуунаас хамгаалах үндсэн нөхцөл юм.
Малын уургийг хязгаарлахын учир
Мах, дотор мах (элэг, бөөр, гэдэс), өндөг, загас зэрэг малын гаралтай уургийг хэтрүүлэн хэрэглэх нь шээсийг хүчиллэгжүүлж, шээсний хүчлийн хэмжээг ихэсгэдэг. Энэ нь шээс хүчлийн болон кальцийн чулуу үүсэх эрсдэлийг зэрэг нэмэгдүүлдэг тул малын уургийг хэмжээ хязгаартай хэрэглэж, зарим хоолондоо ургамлын гаралтай уураг (шош, вандуй, буурцаг)-аар орлуулахыг хичээгээрэй. Мах огт идэхгүй байх шаардлагагүй — гол нь хэмжээ, тэнцвэр юм.
Оксалат ихтэй хүнсийг хязгаарлах
Хэрэв та кальци-оксалатын чулуу үүсэх хандлагатай бол дараах оксалат ихтэй хүнсний хэрэглээг хязгаарлах нь зүйтэй: * Бууцай * Самар болон газрын самар * Ревень (rhubarb) * Буудайн хивэг
Мөн жимс, ногоо, бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн, тослог багатай сүүн бүтээгдэхүүн давамгайлсан, давс багатай хооллолтын хэв маяг (DASH маягийн хооллолт) чулууны эрсдэлийг бууруулахад тустай.
Чулууны төрлөөс хамаарсан урьдчилан сэргийлэлт
Бөөрний чулуу бүр өөр өөр бүтэцтэй байдаг тул сэргийлэх арга замууд нь ч хоорондоо ялгаатай. Хамгийн зөв арга бол гарсан чулууг лабораторид шинжлүүлж, яг ямар төрлийн чулуу болохыг тогтоох явдал юм. Чулуу гарч байгаа үед шээсээ шүүлтүүрээр шүүж, чулуугаа барьж авч эмчдээ өгөх нь танд тохирсон сэргийлэлтийг оновчтой төлөвлөх боломж олгодог.
- Кальци-оксалат чулуу: Давс болон малын уургийн хэрэглээг хязгаарлаж, хоолноос авах кальцийн хэмжээг хэвийн түвшинд барих шаардлагатай.
- Шээс хүчлийн чулуу: Малын уураг, ялангуяа пурин ихтэй дотор мах, улаан махны хэрэглээг хязгаарлана. Мөн илүүдэл жинтэй бол эрүүл аргаар жин хасах нь онцгой ач холбогдолтой бөгөөд энэ нь тулай өвчин-өөс давхар сэргийлэх ач тустай.
- Цистин чулуу: Энэ төрлийн чулуутай хүмүүсийн хувьд хамгийн чухал алхам бол маш их хэмжээний шингэн, голдуу цэвэр ус ууж шээсийг шингэлэх явдал юм.
Мөн сүүлийн үед хүмүүс витамин С-г өндөр тунгаар, дур мэдэн удаан хугацаанд уух болсон. Витамин С-г хэтрүүлэн хэрэглэх нь чулуу үүсэх эрсдэлд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй тул аминдэмийг ч хэмжээтэй хэрэглэж, эргэлзээтэй үедээ эмчээс зөвлөгөө аваарай.
Хоолны дэглэмээ огцом, том хэмжээнд өөрчлөхөөр төлөвлөж байгаа бол эхлээд эмчтэйгээ зөвлөлдөхийг зөвлөж байна — ялангуяа бөөрний болон бусад архаг өвчтэй хүмүүст энэ нь чухал.
Чулуу “хөдөлбөл” ямар шинж илэрдэг вэ?
Сэргийлэлт хэчнээн сайн байлаа ч шинж тэмдгээ таньж мэдэх нь адил чухал. Жижиг чулуу олон тохиолдолд ямар ч шинж тэмдэггүй, бүр анзаарагдалгүй гарч болдог. Харин том чулуу хөдлөхөд бүсэлхий, хэвлийн хажуугаас эхэлж цавь руу дамжсан, давалгаалсан хүчтэй өвдөлт өгдөг бөгөөд дотор муухайрах, бөөлжих, ойр ойрхон шээх, шээс булингартах зэрэг шинж хавсарч болно.
Ихэнх жижиг чулуу их хэмжээний ус уух, өвдөлт намдаах эмийн тусламжтайгаар хэдэн долоо хоногийн дотор өөрөө гардаг. Харин тэсвэрлэхийн аргагүй хүчтэй өвдөлт, өндөр халуурч чичрэх, шээсэнд цус илрэх зэрэг шинж гарвал хүлээлгүй, яаралтай эмнэлэгт хандах шаардлагатай.
Өнөөдрөөс эхлэх зургаан хялбар хэвшил
Дээрх бүх зөвлөмжийг нэг дор хэрэгжүүлэх хэрэггүй — доорх жижиг алхмуудаас эхэлбэл сэргийлэлт тань аяндаа хэвшил болно:
- Өглөө босоод нэг аяга ус уух, өдрийн турш усаа тогтмол, багаар ууж хэвших;
- Шээсний өнгөө ажиглах — бараан өнгөтэй байвал усаа нэмэх;
- Хоолондоо нэмж давс хийхээ багасгаж, даршилсан болон бэлэн хүнсийг цөөлөх;
- Махаа бүрмөсөн хасахгүйгээр хэмжээг тохируулж, ногоо, жимсний эзлэх хувийг нэмэх;
- Сүү, цагаан идээгээ хэвийн хэмжээнд үргэлжлүүлэн хэрэглэх (кальцийг хасахгүй!);
- Жилд нэг удаа шээсний шинжилгээ, бөөрний ЭХО-гоор хяналт хийлгэх.
Бөөрний чулууг оношлох, хянах Уромед эмнэлгийн зам
Нэгэнт бөөрөнд чулуу үүссэн эсвэл урьд нь чулуу гаргаж байсан хүмүүс тогтмол хяналтад байх нь зүйтэй. Уромед эмнэлэгт бөөрний чулууг илрүүлэх, хянах дараах цогц оношилгоог хийдэг:
- Шээсний ерөнхий шинжилгээ: Шээсэн дэх уураг, улаан эс, талст тунадас болон үрэвслийг тодорхойлно. Дэлгэрэнгүйг шээсний шинжилгээний хариу унших заавраас харах боломжтой.
- Цусны биохимийн шинжилгээ: Бөөрний үйл ажиллагааны үндсэн үзүүлэлтүүд болох креатинин, үлдэгдэл азот, шээсний хүчлийн хэмжээг хянана.
- Бөөрний хэт авиан оношилгоо (ЭХО): Бөөрөнд шинээр чулуу үүссэн эсэх, тэдгээрийн хэмжээ, байрлалыг дүрслэн харах аюулгүй, хурдан арга юм.
Жижиг хэмжээтэй (6 мм-ээс бага) чулууны ойролцоогоор 90% нь ямар нэгэн мэс ажилбар шаардахгүйгээр, их хэмжээний ус уух болон өвдөлт намдаах эмчилгээний тусламжтайгаар өөрөө гардаг. Харин 6 мм-ээс том хэмжээтэй чулууны 60% орчим нь өөрөө гарах боломжтой байдаг бөгөөд гарахгүй тохиолдолд цохилтот долгионы эмчилгээ (литотрипси), дурангийн болон мэс заслын аргуудыг хэрэглэдэг.
Урьд нь чулуу гаргаж байсан ч одоогоор ямар нэг зовиургүй хүмүүст жилд нэг удаа урьдчилан сэргийлэх үзлэг-т хамрагдахыг зөвлөж байна.
Түгээмэл асуулт, хариулт (FAQ)
Бөөрний чулуунаас сэргийлэхийн тулд өдөрт хэдэн литр ус уух ёстой вэ?
Насанд хүрсэн хүн өдөрт дунджаар 2.5-3 литр ус уух нь зүйтэй. Хүүхдийн хувьд өдөрт 1-2 литр шингэн уух нь тохиромжтой байдаг. Хамгийн гол нь шээсний өнгө цайвар шаргал байх хэмжээнд усыг тогтмол уух хэрэгтэй.
Нэг удаа чулуу гаргасан бол дахин гарах уу?
Магадлал өндөр. Бөөрний чулуу нь дахих хандлагатай тул амьдралын хэв маяг, хооллолтоо өөрчлөхгүй бол дахин чулуу үүсэж, өвдөлт давтагдах эрсдэлтэй. Тиймээс ус, давс, хооллолтын дэглэмээ тогтмол баримталж, жил бүр хяналтын үзлэгт хамрагдах нь чухал.
Бөөрний чулуутай хүн сүү, цагаан идээ (кальци) хэрэглэж болох уу?
Болно, бүр хэрэглэх нь зүйтэй. Хоол хүнснээс авч буй кальци нь гэдсэнд оксалаттай холбогдож, бөөрөнд чулуу үүсэхээс сэргийлдэг. Тиймээс кальцийг хоолноосоо хасаж болохгүй — харин эмчийн заагаагүй кальцийн нэмэлт бэлдмэлийг дур мэдэн уухаас зайлсхийгээрэй.
Ямар хоол бөөрний чулуу үүсэхэд нөлөөлдөг вэ?
Давс ихтэй хүнс, малын гаралтай уураг (мах, дотор мах), оксалат ихтэй бүтээгдэхүүн (бууцай, самар) болон чихэрлэг, хийжүүлсэн ундааны хэт их хэрэглээ чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Харин хангалттай ус, хоолны кальци, жимс ногоо ихтэй тэнцвэртэй хооллолт эрсдэлийг бууруулдаг.
Ямар шинж илэрвэл эмчид яаралтай хандах ёстой вэ?
Бүсэлхий, хэвлийн хажуугаас цавь руу дамжсан хүчтэй өвдөлт, халуурч чичрэх, дотор муухайрч бөөлжих, шээхэд хорсож өвдөх, шээс булингартах эсвэл шээсэнд цус илрэх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл яаралтай эмчид хандах шаардлагатай.
Уромед эмнэлэгт хэзээ хандах вэ?
Хэрэв танд нуруу, хажуугийн хүчтэй өвдөлт, шээсэнд цус илрэх, ойр ойрхон шээх зэрэг зовиур байгаа бол цаг алдалгүй мэргэжлийн эмчид хандаарай. Уромед эмнэлэгт шээс, цусны шинжилгээ, бөөрний ЭХО-г нэг дороос хийж, бөөр, дотрын эмч нар оношийг тань нарийн тогтоон, танд тохирсон эмчилгээ, хооллолтын зөвлөгөөг өгнө.
Хоолны дэглэмээ огцом өөрчлөхөөс өмнө мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөх нь хамгийн аюулгүй бөгөөд үр дүнтэй алхам гэдгийг дахин сануулъя. Чулуугаа нэг удаа гаргасан нь төгсгөл биш — харин бөөрөө насан туршдаа хамгаалж сурах эхлэл юм.
Бүх төрлийн уламжлалтын багц маань 5 хоногийн 200,000₮ болж ХЯМДАРЛАА
- ӨВДӨГНИЙ БАГЦ
- НОЙРГҮЙДЛИЙН БАГЦ
- ХҮЗҮҮНИЙ БАГЦ
- НУРУУНЫ БАГЦ
- БҮТЭН БИЕ БАГЦ Өдрийн 100,000₮ өөс хямдраад 60,000₮ ( 5 хоногийн 300,000₮)






























